Krajowa Izba Psychologów: co już działa, a co dopiero powstaje

Stan prawny i faktyczny na 13 listopada 2026 r. Ustawa jako całość: ustawa o zawodzie psychologa. Droga do wpisu: prawo wykonywania zawodu psychologa.

Czy krajowa izba psychologów już istnieje

Jeszcze nie w sensie działającego samorządu. Ustawa z 2026 r. w art. 32 ust. 1 wymienia dwa rodzaje jednostek: Krajową Izbę i regionalne izby. Ich organy dopiero mają zostać wybrane na zjazdach, które organizuje minister właściwy do spraw pracy (art. 152 ust. 1).

Ministerstwo opisuje to wprost przy ustawie z 2001 r.: „Z uwagi na fakt, iż samorząd zawodowy psychologów (w tym Regionalne Izby Psychologów) nie został utworzony, nie istnieją organy uprawnione do przeprowadzania procedury wpisu na listę.” (strona ministerstwa o zawodzie psychologa). Z tego samego powodu Rejestr Psychologów z nowej ustawy też jeszcze nie działa: przepisy o nim obowiązują od 19 maja 2028 r. O samym Rejestrze: rejestr psychologów.

Przepisy o tworzeniu izb (art. 151-159) obowiązują od 5 marca 2026 r. (art. 161).

Jak powstają izby: Komitet, spis i delegaci

Komitet. Art. 151 każe ministrowi powołać Komitet Organizacyjny Izb Psychologów. Zasiada w nim minister (albo jego przedstawiciel) i nie więcej niż 10 członków z ogólnopolskich stowarzyszeń i związków zawodowych psychologów (art. 151 ust. 5). Ministerstwo podaje: „Komitet Organizacyjny Izb Psychologów powstał 12 maja 2026.” i wskazuje zarządzenie nr 7 z 8 maja 2026 r., opublikowane 11 maja (Komitet na gov.pl). Pierwsze posiedzenie odbyło się 28 maja 2026 r. (relacja).

Regulaminy. Komitet uchwala cztery regulaminy: wyboru delegatów na pierwszy Krajowy Zjazd, tego zjazdu, wyboru delegatów na pierwsze zjazdy regionalne i tych zjazdów (art. 151 ust. 8). Ministerstwo podaje termin do końca 2026 r. Znaleźliśmy dwie uchwały: nr 2 z 9 lipca 2026 r. (delegaci na Krajowy Zjazd) i nr 3 z 30 lipca 2026 r. (regulamin pierwszego Krajowego Zjazdu). Nie znaleźliśmy urzędowej informacji o regulaminach dla zjazdów regionalnych.

Spis psychologów. Osobny tekst: spis psychologów. Prowadzi go minister, wyłącznie na potrzeby pierwszych wyborów (art. 152 ust. 1). Wpis kosztuje 50 zł (art. 152 ust. 9), a zgłoszenie składa się w systemie praca.gov.pl. Spis to nie Rejestr, a ministerstwo zastrzega: „Tylko osoby, które wpiszą się do spisu, będą miały czynne i bierne prawo wyborcze do organów samorządu zawodowego psychologów.” (spis ruszył 15 lipca 2026 r.). Do zgłoszenia dołącza się dokumenty potwierdzające wykształcenie z art. 147 ust. 1 (art. 152 ust. 3).

Delegaci. Według uchwały nr 2 wybiera się 80 delegatów na pierwszy Krajowy Zjazd, proporcjonalnie do liczby ludności województw. Kandydować i głosować można tylko w województwie zamieszkania, głosowanie jest tajne i odbywa się w systemie teleinformatycznym, a każda osoba oddaje jeden głos, którego nie można zmienić (§ 3, § 5-8 uchwały).

Harmonogram

Dla zjazdów regionalnych liczy się też data zapisu do spisu: w pierwszych regionalnych zjazdach uczestniczą psychologowie wpisani do spisu najpóźniej na 4 miesiące przed pierwszym Krajowym Zjazdem (art. 152 ust. 7). Termin zakończenia spisu wyznacza minister przy zwoływaniu Zjazdu (art. 152 ust. 5).

Pierwszy Krajowy Zjazd wybiera Prezesa Krajowej Rady i 4 członków Rady, Krajową Komisję Rewizyjną, Krajowy Sąd Dyscyplinarny i Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego (art. 154). Pierwsze zjazdy regionalne wybierają m.in. regionalne rady i regionalnych rzeczników (art. 155 ust. 1). Komitet rozwiązuje się po ukonstytuowaniu ostatniego z nich (art. 151 ust. 13).

Organy izb

Organy Krajowej Izby to Krajowy Zjazd, Krajowa Rada, Krajowa Komisja Rewizyjna, Krajowy Sąd Dyscyplinarny i Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny (art. 42). Regionalna izba ma organy o tych samych nazwach, z regionalnym zjazdem na czele (art. 54). Siedzibą Krajowej Izby jest Warszawa (art. 33).

• Krajowy Zjazd to najwyższa władza Krajowej Izby. Zwołuje go Krajowa Rada nie rzadziej niż raz na 4 lata, z ogłoszeniem na stronie izby co najmniej 21 dni wcześniej (art. 43-44).
• Krajowa Rada składa się z Prezesa i 4 członków wybranych przez Krajowy Zjazd oraz członków wybranych przez regionalne zjazdy (art. 48). Zbiera się nie rzadziej niż raz na kwartał.
• Regionalna rada liczy 15 członków i zbiera się nie rzadziej niż raz na miesiąc (art. 59).
• Kadencja organów trwa 4 lata, a tej samej funkcji nie można pełnić dłużej niż przez dwie kolejne kadencje (art. 38 ust. 1 i 3).

Samorząd podlega tylko przepisom prawa (art. 31 ust. 2), ale minister może zaskarżyć jego uchwałę do Sądu Najwyższego w 60 dni (art. 37 ust. 2).

Ile będzie izb regionalnych i gdzie

Ustawa daje tylko ramy: liczba regionalnych izb „nie może być mniejsza niż cztery” (art. 32 ust. 3), a przy ustalaniu obszarów uwzględnia się podział administracyjny kraju (art. 32 ust. 4). Liczbę i obszary ustala Krajowy Zjazd (art. 32 ust. 2, art. 154). Uchwała nr 3 wprost wymienia tę uchwałę wśród spraw pierwszego Zjazdu (§ 12).

Żadnych miast ani siedzib izb regionalnych nie znaleźliśmy w ustawie ani w uchwałach Komitetu. Jedyną wskazaną siedzibą jest Warszawa dla Krajowej Izby. Do przynależności służy miejsce zamieszkania: wpisu do Rejestru dokonuje rada właściwa dla miejsca zamieszkania, a po wpisie psycholog należy do izby tej rady (art. 5 ust. 3-4). Zmienić izbę wolno, jeśli nie toczy się wobec psychologa postępowanie dyscyplinarne (art. 16 ust. 2).

Przynależność i składka

Odpowiedź jest w ustawie: „Przynależność psychologa do samorządu psychologów jest obowiązkowa.” (art. 31 ust. 3). Przynależność powstaje po wpisie do Rejestru. Psychoterapeuta bez dyplomu psychologii nie spełnia wymagań wpisu do Rejestru (art. 5 ust. 5, art. 23 ust. 5), więc z tej ustawy nie wynika dla niego przynależność do izby. Zawód psychoterapeuty opisuje osobny tekst: ustawa o zawodzie psychoterapeuty.

Wysokość składki ustala Krajowy Zjazd (art. 45), terminy płatności również. Kwoty w ustawie nie ma i nie wolno jej zgadywać przed uchwałą zjazdu. Co ustawa mówi o składce:

• składki członkowskie są jednym ze źródeł finansowania samorządu, wymienionym w art. 39 ust. 2 jako pierwsze,
• regionalna rada może na pisemny wniosek zwolnić z nich w całości lub w części, gdy zapłata narusza utrzymanie konieczne dla psychologa i jego rodziny (art. 39 ust. 4),
• nieopłacone składki podlegają egzekucji administracyjnej (art. 40),
• uporczywe uchylanie się od płacenia jest przewinieniem dyscyplinarnym (art. 64 ust. 2),
• przerwa w pracy zawodowej nie zwalnia ze składek (art. 30 ust. 2).

Co izba robi dla psychologa

Art. 34 wymienia zadania samorządu: pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu, zasady etyki, postępowania dyscyplinarne, ochronę interesów zawodowych, doskonalenie zawodowe, opiniowanie aktów prawnych i zarządzanie majątkiem.

W praktyce dla psychologa prowadzącego gabinet oznacza to kilka konkretnych spraw:

• regionalna rada prowadzi Rejestr i wydaje zaświadczenia o wpisie (art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 3-5),
• wskazuje opiekuna na początku pracy (art. 18 ust. 1),
• prowadzi kartę rozwoju zawodowego, a doskonalenie zawodowe organizuje lub koordynuje samorząd (art. 29 ust. 5-6),
• Krajowy Zjazd uchwala Kodeks Etyki Zawodowej i standardy pracy w zawodzie (art. 45).

Nie znaleźliśmy informacji o uchwaleniu Kodeksu Etyki Zawodowej samorządu. Do tego czasu zasady etyczne opisuje kodeks Polskiego Towarzystwa Psychologicznego z 2018 r., który nie wiąże wszystkich psychologów: kodeks etyczny psychologa.

Co izba może zrobić psychologowi

Psycholog odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie zasad etyki zawodowej i przepisów związanych z wykonywaniem zawodu (art. 64 ust. 1). Postępowanie toczy się niezależnie od karnego w tej samej sprawie (art. 65 ust. 1) i obejmuje czynności sprawdzające, wyjaśniające, sąd dyscyplinarny i postępowanie wykonawcze (art. 66 ust. 1). Stronami są pokrzywdzony i psycholog, a przed sądem także rzecznik (art. 67). Pierwszą instancją jest regionalny sąd dyscyplinarny izby, do której obwiniony należy (art. 88 ust. 1). Postępowania nie można wszcząć po 3 latach od czynu (art. 76 ust. 1).

Sąd może orzec upomnienie, naganę, karę pieniężną, ograniczenie zakresu czynności na okres od 6 miesięcy do 2 lat, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od roku do 5 lat albo pozbawienie tego prawa (art. 94 ust. 1). Kara pieniężna mieści się w przedziale od jednej trzeciej do czterokrotności przeciętnego wynagrodzenia (art. 96 ust. 1). W toku sprawy sąd może tymczasowo zawiesić prawo wykonywania zawodu albo ograniczyć zakres czynności na czas do roku (art. 87 ust. 1). Orzeczona kara zawieszenia prawa wykonywania zawodu oznacza w Rejestrze adnotację „niewykonujący zawodu” (art. 6 ust. 2 w związku z art. 94 ust. 1 pkt 5).

Orzeczenie jest ogłaszane jawnie (art. 99 ust. 1), a sąd może orzec podanie jego treści do publicznej wiadomości (art. 94 ust. 8). O tym, co psycholog może ujawnić w takim postępowaniu, ustawa mówi przy tajemnicy zawodowej: tajemnica zawodowa psychologa.

Lista kontrolna

• Wpisz do kalendarza komunikaty ministerstwa o terminie głosowania na delegatów i pierwszego Krajowego Zjazdu.
• Ustal, czy twój dyplom mieści się w art. 147 ust. 1, bo od tego zależy wpis do spisu.
• Zdecyduj, czy zapisujesz się do spisu (50 zł, art. 152 ust. 9), bo tylko to daje prawa wyborcze w pierwszych wyborach.
• Nie podawaj na stronie gabinetu, że jesteś członkiem izby, dopóki izby nie działają i nie masz wpisu do Rejestru.
• Nie planuj budżetu na składkę, dopóki Krajowy Zjazd jej nie ustali.
• Gdy powstanie Kodeks Etyki Zawodowej, porównaj z nim treść strony.

Ten tekst nie jest poradą prawną. Stan prawny i faktyczny na 13 listopada 2026 r.