Psycholog: kasa fiskalna, VAT i PKD - co mówią przepisy

Poniżej trzy sprawy w kolejności, w jakiej pojawiają się przy rejestracji: kod PKD, VAT, kasa. Każda zaczyna się krótką odpowiedzią, potem idzie przepis. Całą kolejność kroków opisuje tekst jak otworzyć gabinet psychologiczny.

PKD psychologa i psychoterapeuty

Odpowiedź: 86.93.Z, dla porad i leczenia zdrowia psychicznego. Ten sam kod obejmuje psychologów i psychoterapeutów; pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest w objaśnieniach do 85.69.Z („Działalność wspomagająca edukację, gdzie indziej niesklasyfikowana”). Do wniosku o wpis do CEIDG wpisuje się kod z PKD 2025.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie PKD weszło w życie 1 stycznia 2025 r. (§ 6) i wprowadza klasyfikację PKD 2025 „w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej” (§ 1). W załączniku podklasa 86.93.Z nazywa się „Działalność psychologiczna i psychoterapeutyczna, z wyłączeniem lekarskiej”.

Objaśnienia mówią, że podklasa obejmuje „działalność psychologów i psychoterapeutów (na przykład psychologów klinicznych, psychologów zdrowia) w zakresie porad i leczenia zdrowia psychicznego, z wyłączeniem lekarzy” oraz „zajęcia z muzykoterapii prowadzone przez psychoterapeutów/psychologów”.

Psychoterapeuta bez dyplomu psychologa. Objaśnienia wymieniają psychoterapeutów obok psychologów i nie uzależniają kodu od dyplomu, więc z tekstu wynika ten sam kod. Rozporządzenie klasyfikuje działalność i o prawie do wykonywania zawodu nic nie mówi; o psychoterapii mówi ustawa o zawodzie psychologa z 2026 r.. Zawód psychoterapeuty omawia tekst o ustawie o zawodzie psychoterapeuty.

Do kiedy PKD 2007. Brzmienie § 2 ust. 1: „można stosować klasyfikację PKD 2007 do działalności oznaczonej zgodnie z tą klasyfikacją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2026 r.” Dotyczy to więc działalności, która została oznaczona kodem z PKD 2007 przed 1 stycznia 2025 r., i to równolegle ze stosowaniem PKD 2025. Działalność rozpoczynana dziś nie była oznaczona kodem z PKD 2007 przed 2025 r., więc ten przepis jej nie dotyczy (wniosek z brzmienia). Kodu z PKD 2007 nie badano i nie podajemy go.

Ile kodów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy o CEIDG wpis obejmuje „przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie podklasy, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności”. Kody dla innych usług, na przykład szkoleń, są poza zakresem tego tekstu.

VAT: zwolnienie z art. 43 i zwolnienie podmiotowe

Odpowiedź: ustawa o VAT zwalnia usługi psychologa, jeśli spełniają dwa warunki naraz: są usługami w zakresie opieki medycznej, które służą zdrowiu, i są świadczone w ramach wykonywania zawodu z listy, na której jest psycholog.

Art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku od towarów i usług (tekst jednolity ze stanem na 26 sierpnia 2026 r.) zwalnia „usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone w ramach wykonywania zawodów: a) lekarza i lekarza dentysty, b) pielęgniarki i położnej, c) medycznych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156 i 972), d) psychologa”.

Pkt 18 dotyczy czegoś innego: zwalnia usługi „wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze”.

Czego tekst nie rozstrzyga:

• Psychoterapeuta bez dyplomu psychologa. Psychoterapeuta jako zawód ani psychoterapia nie są w pkt 19 wymienione. Czy taka osoba korzysta ze zwolnienia, przepis nie mówi.
• Usługi psychologa niesłużące zdrowiu. Pkt 19 obejmuje usługi „służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia”. Czy tak należy rozumieć na przykład szkolenia, opinie albo superwizję, tekst ustawy nie mówi. To jest pytanie o ocenę podatkową konkretnej usługi.

Zwolnienie podmiotowe z art. 113. Ustawa ma też osobne zwolnienie, niezależne od rodzaju usługi. Art. 113 ust. 1: „Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.” Kwota pochodzi z tekstu jednolitego na dzień 26 sierpnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. dojdzie art. 113 ust. 1a o wliczaniu czynności z art. 13 ust. 3 do wartości sprzedaży (Dz.U. 2026 poz. 1270).

Konstrukcja jest taka:

• Do wartości sprzedaży nie wlicza się odpłatnych usług „zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1” (art. 113 ust. 2 pkt 2), z wyjątkami wymienionymi w tym przepisie. Jeśli usługi psychologa są zwolnione z art. 43, nie liczą się więc do limitu; wyjątki nie wymieniają pkt 19.
• Rozpoczynający w trakcie roku mają regułę opartą na przewidywanej sprzedaży (ust. 9); po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc od czynności, która go przekroczyła (ust. 5 i 10).
• Zwolnienia nie stosuje się do podatników świadczących wymienione usługi, wśród nich „w zakresie doradztwa” (art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. b). Tekst nie definiuje doradztwa i nie mówi, czy usługi psychologiczne się w nim mieszczą. Tę wątpliwość też należy zadać doradcy.

Kasa fiskalna w gabinecie psychologa

Odpowiedź: zasadą jest ewidencja przy użyciu kasy, gdy sprzedaje się osobom fizycznym. Rozporządzenie zwalnia z niej m.in. podatników, którzy w poprzednim roku sprzedali takim klientom za nie więcej niż 20 000 zł. Psychologów nie ma na liście wyłączeń, w której wymieniono lekarzy. Zwolnienie może też wynikać z poz. 42 załącznika.

Obowiązek. Art. 111 ust. 1 ustawy o VAT: „Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.”

Zwolnienie progowe. Rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 2024 r. w § 3 ust. 1 pkt 1 zwalnia „podatników, u których wartość sprzedaży dokonanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła kwoty 20 000 zł”. Pkt 2 dotyczy rozpoczynających po 31 grudnia 2024 r., przy przewidywanej sprzedaży do tej samej kwoty w proporcji do okresu wykonywania czynności. Do wartości sprzedaży nie wlicza się VAT (§ 3 ust. 3 pkt 2). Zwolnienie z pkt 1 nie przysługuje podatnikom, którzy w poprzednim roku byli obowiązani prowadzić ewidencję albo przestali spełniać warunki zwolnienia (§ 3 ust. 2 pkt 1).

Do kiedy. Zwolnienia z § 2 i § 3 obowiązują „w danym roku podatkowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.”. Zmiana z Dz.U. 2026 poz. 420 dotyczy tylko pozycji 38 i 59 załącznika. Co dalej po 2027 r., rozporządzenie nie mówi.

Wyłączenia. § 4 ust. 1 zaczyna się od słów „Zwolnień, o których mowa w § 2 i § 3, nie stosuje się w przypadku:”. Wśród usług są między innymi prawnicze i doradztwo podatkowe oraz lit. f: usługi „w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów, z wyłączeniem usług świadczonych przez osoby wymienione w poz. 51 załącznika do rozporządzenia”. Psychologa ani psychoterapeuty § 4 nie wymienia.

Załącznik. Zawiera czynności zwolnione niezależnie od progu (§ 2). W sprawdzonym tekście nie ma w nim pozycji o usługach psychologicznych ani zdrowotnych; poz. 51 dotyczy osób niewidomych. Jest za to ogólna poz. 42: „Świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła”. Zwolnienia przedmiotowe z § 2 mają własne warunki (§ 2 ust. 2), a § 4 ust. 1 wyłącza je dla wymienionych tam usług, wśród których psychologa nie ma. Czy i jak poz. 42 stosować w gabinecie, ustal z doradcą.

Kiedy zwolnienie się kończy. § 5 ust. 1 pkt 1: zwolnienie z § 3 ust. 1 pkt 1 traci moc „po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu”, w którym wartość sprzedaży osobom fizycznym przekroczyła 20 000 zł. Zwolnienie traci moc też z chwilą wykonania czynności z § 4 ust. 1 (§ 5 ust. 2).

Czego nie badano. Nie sprawdzano, jak art. 111 wygląda u sprzedawcy, którego usługi są zwolnione z VAT, ani jak liczyć próg przy mieszanym kręgu klientów. To pytania do doradcy lub urzędu skarbowego.

Lista kontrolna

• Kod 86.93.Z (PKD 2025) wpisany do wniosku do CEIDG jako przeważający albo jeden z kodów.
• Ustalone z doradcą, czy usługi z oferty to „opieka medyczna służąca zdrowiu” w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 19.
• Dla psychoterapeuty bez dyplomu psychologa: pytanie o zwolnienie z VAT zadane doradcy przed pierwszą sprzedażą.
• Sprawdzone z doradcą zwolnienie podmiotowe z art. 113, w tym wyłączenie z ust. 13.
• Policzona sprzedaż osobom fizycznym w poprzednim roku (bez VAT) i zapisane, ile zostało do 20 000 zł.
• Ustalone z doradcą, czy warunki poz. 42 załącznika (zapłata w całości przelewem, ewidencja jednoznacznie wskazująca czynność) są spełnione w gabinecie.
• Zapisany miesiąc przekroczenia progu i data 31 grudnia 2027 r.
• Przy działalności o niskim przychodzie: przeczytany tekst o działalności nierejestrowanej psychologa.

Ten tekst nie jest poradą prawną ani podatkową. Stan prawny na 13 listopada 2026 r.