Psycholog: działalność nierejestrowana - co mówi art. 5

Psycholog, który zaczyna od kilku klientów miesięcznie, często pyta, czy to w ogóle musi być działalność gospodarcza. Odpowiedź zależy od art. 5 Prawa przedsiębiorców (tekst jednolity z 3 listopada 2026 r.). Poniżej tylko to, co przepis mówi, i to, czego nie mówi. Pełny obraz kroków przy otwieraniu gabinetu jest w tekście jak otworzyć gabinet psychologiczny.

Co mówi art. 5

Ust. 1: „Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.”

Z tego brzmienia wynikają trzy warunki:

• Kto. Osoba fizyczna.
• Ile. Przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Przepis odsyła do ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę; kwoty w złotych tu nie ma, a próg liczy się kwartalnie, nie rocznie.
• Od kiedy bez działalności. W okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Kto prowadził jednoosobową firmę w ciągu ostatnich pięciu lat, z przepisu nie skorzysta.

Dalsze ustępy opisują, co się dzieje później:

• Ust. 2: osoba wykonująca taką działalność „może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z informacją o podjęciu działalności gospodarczej”, a działalność staje się gospodarczą z dniem określonym we wniosku. W tym brzmieniu ustęp obowiązuje od 14 października 2026 r.
• Ust. 3: jeśli przychód w danym kwartale przekroczył próg, działalność staje się gospodarcza „począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie”.
• Ust. 4: w takim przypadku wniosek do CEIDG składa się „w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie”.

Przekroczenie progu nie czeka więc do końca kwartału: przepis wiąże skutek z dniem przekroczenia.

Co wyłącza art. 5 i art. 44 ust. 3

W samym art. 5 nie ma zawodów, rodzajów działalności ani rejestrów, które z góry byłyby wyłączone z tej konstrukcji. Wyłączenia są dwa: ust. 5 („Przepisu ust. 1 nie stosuje się do działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej.”) i ust. 7 (osoby fizyczne będące osobami zagranicznymi innymi niż wymienione w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych).

O działalności wymagającej zezwolenia mówi inny przepis tej samej ustawy. Art. 44 ust. 3: „Jeżeli z odrębnych przepisów wynika, że wykonywanie działalności gospodarczej wymaga uzyskania koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, do działalności tej przepisu art. 5 ust. 1 nie stosuje się.”

Ustawa z 2001 r. w art. 18 ust. 2 stanowi: „Prywatna praktyka psychologiczna może być wykonywana jako indywidualna działalność gospodarcza albo w formie spółki partnerskiej, po uzyskaniu zezwolenia właściwego marszałka województwa.” Z brzmienia tych dwóch przepisów wynika, że prywatna praktyka psychologiczna wymaga zezwolenia, a wtedy art. 5 ust. 1 się do niej nie stosuje. Jednocześnie ministerstwo podaje, że samorząd zawodowy psychologów, w tym Regionalne Izby Psychologów, nie został utworzony (gov.pl), a jak te przepisy są dziś stosowane wobec zezwoleń marszałka, w naszych źródłach nie ma. To pytanie do prawnika przed podjęciem decyzji, nie rozstrzygnięcie tego artykułu.

Czy warunki z ust. 1 są spełnione, zależy od przychodu i historii osoby.

Prawo wykonywania zawodu i rejestry

Art. 5 Prawa przedsiębiorców rozstrzyga tylko, czy dana działalność jest działalnością gospodarczą. Nie zastępuje wymogów z ustawy o zawodzie psychologa.

Do 18 maja 2028 r. obowiązuje ustawa z 2001 r.. Według art. 7 „Prawo wykonywania zawodu psychologa powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów.” Art. 18 ust. 1 dodaje: „Psycholog może wykonywać prywatną praktykę psychologiczną, jeżeli posiada: 1) prawo wykonywania zawodu oraz 2) wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz do rejestru prywatnych praktyk psychologicznych prowadzonego przez właściwą Radę Regionalnej Izby Psychologów.”

Art. 18 ust. 2 i 3 przewidują ponadto zezwolenie marszałka województwa na prywatną praktykę psychologiczną (cytat wyżej).

Od 19 maja 2028 r. zacznie obowiązywać ustawa z 2026 r.: prawo wykonywania zawodu będzie powstawać z dniem wpisu do Rejestru Psychologów (art. 5 ust. 1), a posługiwanie się tytułem „psycholog” bez takiego prawa zagrozi grzywną (art. 126 ust. 1).

Jak te przepisy (w tym zezwolenie z art. 18 ust. 2 i 3) są dziś stosowane do działalności, która pod względem przychodu spełnia warunki art. 5, w sprawdzonych źródłach urzędowych nie znaleziono; art. 44 ust. 3 Prawa przedsiębiorców wyłącza art. 5 ust. 1 dla działalności wymagającej zezwolenia. Szczegóły: prawo wykonywania zawodu psychologa, rejestr psychologów i ustawa o zawodzie psychologa z 2026 r.. To pytanie do prawnika, nie do tego artykułu.

VAT i kasa fiskalna

To osobne przepisy z osobnymi warunkami. Ten tekst nie rozstrzyga, jak mają się do działalności z art. 5. Zasady VAT i kasy fiskalnej dla psychologa opisuje artykuł psycholog: kasa fiskalna, VAT i PKD.

Lista kontrolna

• Sprawdzone, czy w ostatnich 60 miesiącach nie była prowadzona działalność gospodarcza.
• Policzony przychód należny osobno za każdy kwartał, nie łącznie za rok.
• Znana aktualna kwota minimalnego wynagrodzenia, od której liczy się 225%.
• Zapisana data ewentualnego przekroczenia progu i 7-dniowy termin wniosku do CEIDG.
• Uwzględnione, że w ramach spółki cywilnej ust. 1 nie działa (ust. 5), a dla osób zagranicznych innych niż z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych także nie (ust. 7).
• Sprawdzone z prawnikiem, czy praktyka wymaga zezwolenia marszałka (art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z 2001 r.), bo wtedy art. 5 ust. 1 się do niej nie stosuje (art. 44 ust. 3 Prawa przedsiębiorców).
• Zapytany prawnik o wymogi z ustaw o zawodzie psychologa przy takiej działalności.
• Osobno wyjaśnione z doradcą podatkowym: VAT, kasa, podatek dochodowy.

Ten tekst nie jest poradą prawną ani podatkową. Stan prawny na 13 listopada 2026 r.